De Fonsagrada a Santiago: andar ben e xantar tamén

 Pois este outro ano voltamos a repetir meu pai e eu o Camiño de Santiago. Nesta ocasión comezamos en A Fonsagrada (Camiño Primitivo) pero logo desviamos por Friol ata chegar a Sobrado dos Monxes (Camiño do Norte). 

Nisto de facer o camiño somos uns tipos ben raros, porque ... outro ano máis constatamos que os galegos non fan o camiño. En case todos os sitios onde paramos (incluíndo en Santiago) estaban ben sorprendidos que fóramos de aquí e estiveramos facendo o camiño. Bueno, pois non sei, se ledes isto, animádevos que non é unha mala experiencia. E sobre todo, é unha experiencia diferente para cada un. 

Nos sómos tamén ó fin é o cabo uns peregrinos un pouco diferentes, somos de pasar polas aldeas, falar cos veciños, mirar un pouco coma van as colleitas (sempre peregrinamos en outono), parar a xantar menús do día e tomar viños. 

E bueno dúas cousas: 

A variante Lugo-Friol-Sobrado dos Monxes

Pois este ano tomamos o pequeno risco de tomar unha variante dos camiños "non oficial". Meu pai conseguiu información sobre ela online, e a verdade dende o comezo tivemos un pouco medo de perdernos ou que non estivera axeitada. Ademáis a información Turistica de Lugo e os dos Albergues en Lugo recomendaranvos non facela. 

Pois bueno, nos ímos dicir que estivo moito máis facil do que parecía. Esta sinalizada por unhas frechas brancas e verdes, e dende que saes de Lugo pois é bastante sinxela de seguir. A primeira parte vai por un sendeiro polo Rego de Mera (que é bastante grande para ser un Rego). E logo xa é so seguir as frechas. É un dos sendeiros máis xeitoso que teñamos feito nos caminos ... pero cando o fixemos nos houbera choivas fortes e estaba bastante enlamado. En verán debe estar moitísimo máis sinxelo, e en inverno, pois por contra vai estar fastidiado (hai a posibilidade de esquivar a lama tomando por estradas locais, non asustedes de todas formas). 

Sitiños nos que poidemos comer ben! 

O Pan de Iria en A Fonsagrada

En A Fonsagrada ten unha chea de lugares onde comer e bares: o Cantábrico, o De Luis, o Figueiro ou o Caldeira.  Pero ahí estivemos antes de comezar o camiño, porque o noso camiño comezou de mañanciña (antes de que amanecese). 

E xa estaba aberto o Pan de Iria. E sentounos tremendo ese almorzo. E ese croissant que fan ... unha maravilla, crocante e aireado. Excelente pastelería e excelente servizo. 

O Pan de Iria en A Fonsagrada. 

Bar O Xestoso en A Lastra (Baleira)

Entre A Fonsagrada e O Cadavo o camiño (e a estrada) pasa por A Lastra, e alí nunha curviña está un bar-tenda-taberna chamada O Xestoso. Unha parada inevitable. 

Coma en toda Fonsagrada, cas bebidas poñenche pincho do bo. E Balbina ó mediodía prepara tamén comidas (prato único), que din todos os viciños que son de primeira. 

No noso caso, íamos un pouco apurados porque queríamos acabar a etapa en Castroverde así que lle pedimos se nos preparaba algo para comer, e nos fixo unhas racións de chourizo da casa, salchichón e queixo do país. E poidemos probarlles o viño novo do año (en botella de agua mineral!). 

Excelente comida, e excelente trato. Quedamos ca gana de probarlles o arroz, pero xa será para outra. Eu cando pase pola estrada Lugo-A Fonsagrada, propoño pararlles sempre a visitar (e a mercar o mel e outros productos locales que teñen na tenda!). 

Bar Xestoso en A Lastra.

Pulpería Romeán en Lugo

Pois aquí nen imos dicir se este sitio está ben ou mal, nen vos imos recomendar. Nós só damos gracias por ter conseguido sitio, porque parece ser que todos os Lucenses teñen decidido reservar nesta pulpería. Nos tentamos dúas veces. O sábado non houbo sitio, e quedamos cas ganas. 

E coma ademáis de interesante, está pegado á Porta de San Pedro (cando fas o camiño chegas cas pernas cansas e non queres andar percorrendo a cidade) tentamos o luns (chamando para reservar) e conseguimos sitio! 

E quedamos moi satisfeitos. Unha "ración de pulpo" e unha de "carne ó caldeiro", e unha botella de mencía da Ribeira Sacra e xa quedamos xantados. Cantidade abundante e bó sabor. Xa sei que todo o mundo morre polo polbo, pero destacamos a carne ó caldeiro, moi tenriña e ben sabrosa. 

Pulpería Romeán en Lugo.  

Taberna do Arcadio por A Retorta (Friol)

Esta taberna salvounos a vida. Porque a etapa Lugo a Friol era bastante longa e tiñamos ganas de parar en algún sitio. E mira, xusto case a metade de camiño vimos que ó lado había esta casa de comidas (recomendada polos viciños de A Retorta). E alá baixamos ata a "general". 

Merecevos ben a pena parar (se ides en coche cara Friol), xa só para coñecer a Arcadio é a súa muller, tomarlles un café ou unha cervexa. Non é un sitio para peregrinos (non teñen nen selo), pero sirven comidas para os que traballan na veciñanza e viaxeiros que pasan pola estrada. 

Ofrecen tres primeiros pratos (nos tomamos caldo de repolo e fabada) e máis e tres segundos (nos tomamos a carne guisada e as troitas). E postre, e café. 

¡¡Mil gracias!! 

Taberna do Arcadio en Friol.

Bar Cepo en Mesón (Sobrado)

Antes de chegar a Sobrado vindo polo camiño pasas por Mesón, e no lugar do Cepo hai esta casa de comidas. 

Nós safamos porque xusto chegamos un pouco despois de que comeran os obreros e antes de que chegaran os outros peregrinos (porque non pensáramos que había que reservar, pero sí ten moita demanda). 

Non sei se ofreen un menú máis amplio pero a nos nos trouxeron unhas lentellas (a fartar, deixaron a perola) e logo unhas costelas de porco quisada (riquísimas) con patacas. 

Bar Cepo en Mesón. 

O Café en Boimorto. 

 

É "O Café" ainda que na porta pon Cafe Bar Luis, agora xa cambiou de nome ainda que non de cartel. 

En Boimorto hai un restaurante (e moi recomendable), pegado á Casa do Concello, pero nos seguiramos andando e cando nos dixeran que tiñamos que desandar, pois non quixemos perder tanto tempo (andando un par de kilómetros ida e volta acaba levandoche moito tempo). 

Pero tivemos sorte porque en O Café, fan uns bocadillos, e vaia bocadillos. Enormes e ben sabrosos. Levo tempo sen tomar un bocadillo tan bó (e o pan é xeitosísimo). 

O Café en Boimorto. 

Estanco Suarez en O Pino. 

Iste estanco tiñao medio fichado porque eu no coche teño feito unhas cantas veces a viaxe Santiago-Curtis no coche e vira que neste estanco había xente fora tomando un café, así que supuxen que tamén era bar. 

E realmente é estanco, bar e tamén tenda de ultramarinos. É un pouco de todo. 

E para a nosa sorpresa (e beneficio) fan bocadillos. Pero ¡¡que bocadillos!! Sorprendeunos que para os bocadillos usan pan de bola e son enormes. Foinos de moito beneficio para descansar un rato da choiva (ese día tivemos moita choiva e frío) e recuperar forzas de cara a Labacolla. 

Estanco Suarez en O Pino.

O Tangueiro en San Lázaro (¿ou San Marcos?)

Pois mira, non estabamos moi seguros que tal ía funcionar o Tangueiro. Pero estabamos durmindo en O Monte do Gozo e case todos os sitios de San Marcos pechaban pola noite, así que era o que quedaba máis perto e que abría. 

E mira, non saiu mal. Fomos directo a por polbo cocido e carne (croca). Cunha ración de cada cousa e unha palomita de viño branco pois xa tivemos para cear. Non nos pareceu caro, e a comida estaba bóa. 

O Tangueiro en San Lázaro.

Pois Venecia non está mal!

 

O típico de Venecia é dicir que está abarrotada, que é moi cara e que cheira mal. 

Pero eu non vou contradecir as 3 cousas. Había sitios que non se podía ca xente, pero en xeral a maior parte da cidade (que é moi grande) estaba super tranquila e ata un tanto desertica. Nengún problema de cheiros excepto 2 sitios. E en canto ós prezos vimos cartas de 11€ por un xelado, pero en xeral café a 1.2€ e xelados a 2.5€. Nen sequeira hai que buscar moito. 

A verdade contaranme tanto e tan mal de Venecia que nin gañas tiña de ir, pero logo dunha visita un tanto fugaz (viaxamos con nenos nunha vaga de calor), quedei contento do sitio, e xa estou planexando arranxar unha visita de fin de semana en outono e inverno (aloxandome na cidade se pode ser). 

Museos, bós sitios de comer e beber, e moito que pasear e fotografiar.

Os bares/cafeterías máis xeitosos do Camiño Inglés (Ferrol-Santiago)

Facendo o camiño inglés coñeces vilas con tradición medieval (Betanzos, Pontedeume), cidades de arquitectura moderna e tamén industrial (Ferrol, Fene), pero tamén hai unha parte importante do camiño no que viaxas por pequenas parroquias e lugares tranquilos. 

Unha das cousas más interesantes que fomos coñecendo no camiño foi varios de estes bares (a maior parte de eles tamén estanco) que hai en moitos lugares para dar servicio ós viciños, e que agora tamén acollen a peregrinos. 

Así que esta lista vai con recomendacións dos lugares máis xeitosos que descubrimos no camiño (hai outros tantos máis, e non digo que non fosen xeitosos, pero eu preferín estes). E non fai falla facer o camiño para coñecelos. Se algún día andas por Ordes, ou Abegondo ou de paseo por Cabanas, podes achegar a tomar unha cervexa nestes sitios que estan un pouco máis apartados pero teñen moito interese. (E poñen pinchos ben sabrosos e fan bocadillos con pan de rosca). 

O Mesón de Cabanas (Cabanas - A Coruña) 

 

Supoño que moitos de vos teredes estado en Cabanas (ten unha praia famosa e moitos sitios coñecidos para ir comer), e moitos tamén teredes estado en algún Mesón por alí. E estaredes pensando que xa o coñecedes. 

Pero probablemente non. "O Mesón" de Cabanas é un estanco/bar que está na parte alta de Cabanas, nunhas ruelas estreitas. ¿O meson no que estivechedes era así? Pois entón, sí que o coñecedes.

Polo que xa dixen O Mesón non é un sitio moi grande e non está nun sitio moi localizable. E ademáis bar e tenda ó mesmo tempo (non só estanco). Ten un pouco de todo. 

Non teño fotos do sitio, pero é un lugar acolledor, un pequeno recordo do pasado no que podes tomar un viño, unhas cervexas e uns refrescos. Coido que non dan de xantar nin teñen picoteos, pero ... son de estes sitios onde sempre vai todo cunha tapa. Garbanzos, empanada, chourizo. Sempre hai algo. 

Lugar a visitar (ainda que xa dixen que a comer non, logo non reclamedes). 

Los Angeles del Camino (O Vento - Paderne - A Coruña)

Pois isto que saes de Chantada en Paderne (si, sempre hai algún sitio que se chama coma outro sitio máis coñecido en Galicia) e para chegar a Gas (parroquia de Betanzos) hai que subir a Costa Matacabalos. Non sei se iste é o nome oficial da costa ou é un invento, pero o nome de "Matacabalos" é tan caralludo que non vou dicir que non. 

E bueno, conforme vas subindo a costa vas perdendo todos os folgos do mundo e desexando que o choio remate. E xa chegando arriba de todo, cando xa vas desfalecido.... Topas unhas sillas, uns chamizos e das con Carlos. 

¿Que é isto? Pois resulta que dado que non hai nen bar, nen fonte nen nada entre Chantada e Betanzos (en Gas tampouco hai gran cousa), e habendo esta costa tan fastidiada, pois Carlos montou este pequeno punto de descanso na costa.

Ten unhas cantas cousiñas para os peregrinos. Todas son sen prezo, á vontade dos visitantes. Teñen froita (bananas). Bocadillos de xamón. Bollería. Galletas.

De beber teñen auga, refrescos e cervexa. 

Si, os peregrinos somosche así, gostamos moito da cervexa. Segundo comenta Carlos (e sen que se sintan sinalados) os andaluces adoran a Estrella Galicia e toman toda a que hai ou máis. (Pois que lles preste). Nos  fomos máis de bananas, que agradecemos moito o que tiveran froita, que non nos foi tan fácil conseguer. 

Bar Caravel (Meangos - Abegondo - A Coruña)

Logo de caminar un bo rato dende Betanzos, chegas a un tramiño no que hai que ir pola comarcal. E cando digo ir pola comarcal non é ir polo arcén, porque non ten arcén. Hai que ir pegado. Da un pouco de risco. 

Pero bueno, un pouco máis adiante, chegas a Meangos e alí na beira da estrada ves una casa vella, con algunhas cousas pintadas de varias cores. Ese sitio e o Bar Carabel. A pesares das cores isto non é "unha tourist trap". E tan só un bar de lugar pequeno (onde van a ver os partidos de futbol e falar das súas cousas) que está pegado á beira do Camiño Inglés. 

A xente do lugar é tremendamente simpática e acolledora. Vale que supoño que para a maioría dos peregrinos (que son estranxeiros) pois teran conversa limitada. Pero ben se preocupan de todos eles. 

Ademáis de cafés, refrescos e cousas de estas, pois manteñen as tradicións da zona de Betanzos. E segundo nos contaban, a tradición en Betanzos é o viño de Ribeiro en cunca (xa sei que Ribeiro queda en Ourense e Betanzos en Coruña, pero eu non son quen de lles discutir á xente de Meangos). E non quedamos sen probar o viño na sua cunca. 

Ainda que non se vexa xa na foto porque papamos 3/4 do bocadillo. En Meangos (coma en Carral, coma en Ordes e coma en Oroso), cando pides un bocadillo non cho fan con barra de pan. Faise con rosca de pan. Así que o bocadillo ten forma de sector de círculo. 

O que sí que non hai maneira ... e que ainda que en todos estes sitios teñen queixo do pais e chourizos da casa. Cando pides un bocadillo dancho de queixo de barra e chourizo en lonchas de tenda. Así é. Un chourizo para as racións e outro para os bocadillos. 

Se pasades ou vivides pola zona, pois collede o coche e ide un día a tomar un viño alí e falar cos veciños. Os días de futbol, pois hai futbol (supoño que son do Deportivo, non si?). Así que tedes varias cousas que ir por ahí. 

Casa Avelina (As Travesas - Carral - Coruña)

Casa Avelina queda a uns kilómetros do final da etapa de Bruma (que é un lugar que merece moito a pena visitar e parar en Casa Graña, que tamén é un restaurante xeitoso). E claro chegas ahí xa rematando a etapa e con ganas de descansar un rato (e coma xa é tarde no día, pois en plan de cervexas e non café). 

E en Casa Avelina hai moitas cervexas e pinchos. Tamén hai bocadillos por non é un sitio para comer. É un sitio para folgar e para falar. 

Unha das cousas curiosas de Casa Avelina é que están galardonados co "Solete" da Guía Repsol. Vale, un premio máis (e ademáis un tanto extraño porque xuntan xeaderías, chiringos e incluso restaurantes). E porque ten o premio Casa Avelina que non é un sitio de ir xantar... 

Pois por Avelina e Maricarmen, as irmás que levan dende hai moitos anos o lugar. Que son moi falangueiras e acolledoras. Cando os peregurinos pasan pensan que é un sitio máis onde parar 5 minutos e rematan pasando moito máis rato e tendo non so descanso se non sintíndose acollidos. 

Café Bar O Cruceiro (A Calle - Poulo - Ordes - A Coruña)

O Cruceiro está moi ben situado case a medio camiño de etapa entre Bruma e Sigueiro. Así que esta ben, porque pasas por ahí á hora do aperitivo. 

Estar está en A Calle. Que non confundir con A Rúa, que tamén existe en Ordes na parroquia de Buscás. Si, no Camiño Inglés primeiro pasas por A Rua (onde hai un bar tamén) e logo pasas por A Calle. 

En O Cruceiro tamén tratan moi ben. Teñen claro que sí, cafés, refrescos e cervexas. Pero tamén hai de comer bocadillos (outra vez en pan de rosca), empanada e humus para a xente vegana (que sorte para os peregrinos de este xeito). 

É unha casiña antiga, que xusto está diante dun cruceiro. Nome máis apropiado non che hai. Estando onde está e cun cruceiro na porta ... ¡os turistas devecen por facerse selfies na porta! E mira, non está mal, poucos cruceiros de Galicia teñen tal cantidade de visitantes. 

En Cádiz: Ultramarinos Bar El Veedor

 

¿Un lugar que me encantó en Cádiz y al que iría cada poco? El Veedor (en calle El Veedor, muy fácil).  Y de hecho fui un par de veces ( de 3 días que estuve en Cádiz así que es mayoritaria). 

Estamos hablando de un lugar que combina la tienda (se pueden comprar latas y productos gourmet) y al mismo tiempo ofrece cafés, vinos y cervezas. Y por supuesto, tapas frías y tambien alguna tapa caliente. Ah y un pico muy famoso del veedor que yo no probé (pero seguro que a más de uno se os antoja): tortillas de patata rellenas! (Tienen como de 6 o 7 tipos). 

Yo la verdad iba enfocado a las chacinas y otras cosas, y las tiene de primera. Yo recomiendo que pidais el chicharrón especial (panceta cocinada en su grasa y aromatizada con especias, que se sirve cortada en tiritas finas con un chorrito de limón).  (Si de desayuno). 

Preguntad si tienen lomo en manteca, porque es otra especialidad de la zona de Cádiz y no es tan fácil de encontrar en otros sitios de la ciudad (y hacedme caso porque estuve buscando y mirando en cartas). 

Tambien pedí chicharron tradicional y mojama (carne de atún curada). Por cierto, como podeis ver el chicharon tradicional es otra cosa diferente, así que acordaros de ser específicos y pedir "chicharron especial", si no os van a traer el otro. Y si quereis, pedir tradicional y especial, y comparad la diferencia (que es enorme). 

Pero mi principal recomendación de El Veedor es para probar vinos de la zona. Porque es uno de los lugares de la ciudad que tiene los vinos en barril (en otros sitios lo tienen de botella, y no es que la botella lo haga peor, pero hay una magia especial en poder tomar estos vinos directamente del barril). 

Yo probé el Amontillado Principe de Sanlucar de Barrameda. (Es de la Bodega Barbadillo). 

Tambien probé su oloroso, pero en este caso es de Chipiona. Excelente, pero no se quien lo produce. 

Ah, y el local es hermoso y clásico. Muy recomendable todo. 

Ultramarinos Bar El Veedor

Calle veedor Esq, C. Vea Murguía, 10, 

11003 Cádiz

Materia prima madeirense

(Hala, vou rematar un post que comecei en 2011 e que non publiquei no seu tempo)

Xa pasaron meses pero mira, no seu momento limiteime a falar do meu restaurante favorito de Funchal, así que agora haberá que falar un pouco máis da gastronomía e curiosidades da illa.

Unha das cousas que fai especial de Madeira é o seu clima: se ben está moi cerca do trópico coma é unha illa con moito monte hai unha variedade de clima. Na costa cultivaban banana e papaya, e nos montes do interior tiñan castiñeiros.

Aquí van dúas fotos do que cultivaba a xente nas súas leiras (na beira do mar) para que se vexa que lle poden dar a cousas máis exóticas ca nos:

Papaia

Taro (si, en Galicia plantase coma adorno)

Bueno, o certo é que no mercado (o famoso Mercado das Flores de Funchal ó que van todos os turistas) había de todo un pouco exótico que un quixese:

Aqui temosun pouco de todo, dende productos do vello mundo ata productos do novo mundo: eses verdes de embaixo á dereita son chayotes, chuchus ou pimpinela en Madeira. E logo temos leitugas, repolos, patacas, espinacas...

Nesta foto vense guaiabas ou goiaba (en Portugués) que son orixinarias de Brasil... pero que un coida que xa son asiaticas, polo moito que as aprecian alá. Se se cultivan en Madeira, enton poderíamos telas frescas en Europa. Pena que non pase tal.

¿E isto que chaman banana-ananás? Pois é o fruto dunha planta que usamos moito en Galicia coma adorno: a costela de adán. Da este fruto que esta feito de exágonos, pero ten un sabor semellante ó platano. Por eso seguro que en Madeira lle teñen este nome.

Aquí voltamos a ter os sospeitosos habituales: repolos, leitugas... pero tamen rabanos ou nabos. E pepinos.

Tamén laranxas e uvas.

Esta combinación de productos de climas temperados con productos de zonas tropicais fai moi interesante as opcións culinarias en Madeira. O que si que teñen o problema de que non teñen moitas superficies para cultivar, así que a agricultura e bastante de subsistencia. Pero variedade ... teñen a eito.

¡Ostras! (do Pacífico)

Na Semana Santa estiven na Costa Chica (é unha zona nada pequena da costa do Pacífico méxicano que vai de Acapulco ata Oaxaca), visitando as praias e vendo que había por alí.

Supoño que algún de vos que leades esto coñeceredes México. Coñeceredes a "Riviera Maya", ou o Caribe mexicano. Bueno isto é outra cousa.

Isto é unha praia enorme, e maiormente valdeira.

E nunha esquina da praia hai estas "enramadas" ou "palapas" que monta con catro paus e unhas palmas de cocoteiro. Ahí ofrecen algo de comida, cervexas e refrescos, á xente que vai á praia ...

... pero sobre todo ofrecen protección. Porque nunha praia mexicana do Pacífico non podes estar ó sol máis de 20 minutos. Morres. A arena arde, o sol queima, o calor é intenso. A única maneira de sair vivo do choio é estando debaixo dunha enramada.

E no medio da praia había estes penedos (todo o demáis xa vichedes, era area por kilómetros):

Non sei se se ve de cerca, pero arrimados ós penedos vese un grupo de xente. ¿Que carallo facían?

Pois estaban ahí pegados a unha cruz pescando con rede e tamén vendían tiritas (un tipo de ceviche do que ... ainda non falei do blog) e un tipo abrindo ostras.

Inicialmente nen tiña pensado probar as ostras ... demasiado risco. Andar tomando marisco cru, ahí nun lugar perdido e cun tipo que lavaba as ostras todas no mesmo caldeiro ...

... pero ó rato fun pensando:

• Non son ostras normais das que coñeza, son ostras do Pacífico, e non son exactamente a ostra xaponesa que agora cultivan en Europa
• Son ostras silvestres, nada de cultivadas 

Así que non quixen deixar pasar a oportunidade de probar iso, e a ver que tal saía do choio. 

A primeira gran sorpresa é o grande que eran os bichos. Bueno alguns bichos. Coma digo ó ser ostras salvaxes pois non as recollen de maneira planificada. Van e collen o que topan no banco e para casa. Así que unhas eran enormes e outras eran pequenas. O señor que vendía as outras foi bastante xeitoso e deume coma 4 grandísimas e 2 pequenas.

 Con esta imaxe vese un pouco máis comparado ca miña mau (bueno a foto é un pouco chusqueira, pero que lle imos facer).

A outras sorpresa e que se ben os bichos abrironmos diante miña, cando lles puxen limón (si en México o limón e iso, e non o noso) non se moveron nada. Así que debían estar ben mortas.

E alá foron as 6. Era ben extraño tomar ostras tan grandes e con tanta carne, pero tiñan bó sabor. Non se notaban especialmente iodadas. A carne firme e consistente. Nengún sabor lodoso (estas non son ostras de esteiro, son de mar aberto). Estiveron ben.

 Deixo aquí unha imaxe de coma eran as cunchas polo revés, para que vexades que forma rara tiñan. Non eran a ostra redonda galega, nen a alongada e revirichada xaponesa, se non unha cousa medio intermedia.

Por certo, a pesar da miña preocupación inicial e que non lle notase movemento ás ostras antes de tomalas, o certo é que xa pasaron uns cantos días e sigo ben e sano. Cero problemas. Así que mereceu a pena tomar o risco.